Przejdź do treści

Ustawienia cookies

Wybierz, na co się zgadzasz. Zdanie zmienisz w każdej chwili — link „Ustawienia cookies” jest w stopce. Szczegóły w polityce cookies.

  • Twoja decyzja o cookies, żebyśmy nie pytali o nią przy każdej wizycie, oraz — jeśli z nich korzystasz — ustawienia dostępności (większy tekst, wysoki kontrast). Innych własnych cookies strona nie zapisuje.

  • Mapa Google na stronie Kontakt. Po włączeniu Google może zapisać własne cookies i otrzyma Twój adres IP.

  • Google Analytics 4 — anonimowe statystyki odwiedzin: które podstrony są czytane i czy strona działa poprawnie.

505 00 54 55Rejestracja online

Okulistyka

Zaćma: kwalifikacja do operacji i soczewki premium

lek. med. Tomasz MiszczukOkulista

6 min czytania

Soczewka wewnątrzgałkowa z haptykami leżąca na jasnej powierzchni w ciepłym świetle

Zaćma to zmęt­nie­nie na­tu­ral­nej so­czewki oka, które z wie­kiem roz­wija się u wielu osób, a je­dy­nym sku­tecz­nym le­cze­niem jest ope­ra­cja: usu­nię­cie zmęt­nia­łej so­czewki i wszcze­pie­nie sztucz­nej. Dziś ta sama ope­ra­cja daje też wybór — so­czewkę jed­no­ogni­skową albo tzw. pre­mium, która ogra­ni­cza za­leż­ność od oku­la­rów. Wy­ja­śniamy, kiedy ope­ro­wać, jak wy­gląda kwa­li­fi­ka­cja i dla kogo so­czewki EDOF i wie­lo­ogni­skowe mają sens.

Kiedy operować zaćmę

Zaćma roz­wija się po­woli: obraz staje się mniej kon­tra­stowy, ko­lory bled­sze, po­ja­wiają się olśnie­nia od re­flek­to­rów nocą i „au­re­ole” wokół świa­teł, go­rzej czyta się drobny druk, a oku­lary trzeba czę­sto zmie­niać. Ame­ry­kań­ska Aka­de­mia Oku­li­styki uj­muje to pro­sto: ob­ja­wowa zaćma jest cho­robą chi­rur­giczną, a wska­za­niem do ope­ra­cji jest sy­tu­acja, w któ­rej za­bieg po­prawi funk­cjo­no­wa­nie pa­cjenta i pa­cjent, zna­jąc ko­rzy­ści i ry­zyko, de­cy­duje się na niego. Nie ma już za­sady, że zaćma musi „doj­rzeć”.

Ope­ra­cję wy­ko­nuje się także wtedy, gdy zmęt­niała so­czewka utrud­nia le­cze­nie in­nych cho­rób oka — np. ocenę siat­kówki w cu­krzycy czy ja­skrze. Sam za­bieg trwa zwy­kle kil­ka­na­ście minut, w znie­czu­le­niu po­wierzch­nio­wym (kro­plo­wym), me­todą fa­ko­emul­sy­fi­ka­cji: so­czewkę roz­drab­nia się ul­tradź­wię­kami i od­sysa przez cię­cie o sze­ro­ko­ści około 2 mm, a w jej miej­sce wpro­wa­dza zwi­jalną so­czewkę we­wnątrz­gał­kową.

Jak wygląda kwalifikacja

Wy­tyczne Pol­skiego To­wa­rzy­stwa Oku­li­stycz­nego wy­mie­niają ele­menty ba­da­nia kwa­li­fi­ka­cyj­nego:

  • au­to­ke­ra­to­re­frak­to­me­tria i ostrość wzroku do dali i do bliży,
  • ba­da­nie przed­niego od­cinka oka w lam­pie szcze­li­no­wej, z oceną so­czewki przy wą­skiej i sze­ro­kiej źre­nicy,
  • ba­da­nie dna oka po roz­sze­rze­niu źre­nic,
  • po­miar ci­śnie­nia we­wnątrz­gał­ko­wego,
  • ocena liczby ko­mó­rek śród­błonka ro­gówki,
  • bio­me­tria, czyli po­miar dłu­go­ści oka i krzy­wi­zny ro­gówki, na pod­sta­wie któ­rego ob­li­cza się moc sztucz­nej so­czewki,
  • w wy­bra­nych przy­pad­kach ba­da­nia do­dat­kowe: to­po­gra­fia ro­gówki, OCT plamki, OCT przed­niego od­cinka, USG oka, gdy nie ma wglądu w dno.

Przy so­czew­kach pre­mium ta lista ro­śnie: po­trzebne są do­kładna to­po­gra­fia (astyg­ma­tyzm, re­gu­lar­ność ro­gówki), OCT plamki (wy­klu­cze­nie zmian zwy­rod­nie­nio­wych) i ocena po­wierzchni oka. We­dług wy­tycz­nych AAO do­ty­czą­cych su­chego oka (2023) każdy pa­cjent przed ope­ra­cją so­czewki po­wi­nien mieć oce­niony i, jeśli trzeba, le­czony ze­spół su­chego oka — nie­sta­bilny film łzowy za­bu­rza po­miary bio­me­tryczne i psuje efekt nawet naj­do­kład­niej do­bra­nej so­czewki. Te same wy­tyczne po­dają, że mniej wię­cej jedna trze­cia pa­cjen­tów po ope­ra­cjach re­frak­cyj­nych i so­czew­ko­wych ma ob­jawy su­chego oka dłu­żej niż 3 mie­siące, więc warto się tym zająć za­wczasu.

Rodzaje soczewek — dla kogo soczewki premium, a dla kogo nie

Jed­no­ogni­skowa — daje ostre wi­dze­nie na jedną od­le­głość, zwy­kle do dali; do czy­ta­nia po­trzebne są oku­lary. Jak za­uważa PTO, to stan­dard w ope­ra­cjach fi­nan­so­wa­nych przez NFZ, wy­ni­ka­jący z wy­ceny za­biegu. Przy astyg­ma­ty­zmie ro­gów­ko­wym ist­nieje wa­riant to­ryczny, ko­ry­gu­jący także tę wadę.

EDOF (o wy­dłu­żo­nej głębi ostro­ści) — za­miast kilku ognisk two­rzy jedno wy­dłu­żone: dobre wi­dze­nie do dali i na od­le­gło­ści po­śred­nie (kom­pu­ter, deska roz­dziel­cza), z pew­nym kom­pro­mi­sem przy drob­nym druku z bli­ska. Po­światy i au­re­ole wokół świa­teł (halo) mogą wy­stą­pić także po EDOF, ale w me­ta­ana­li­zie z 2021 r. zgła­szano je rza­dziej niż po so­czew­kach trój­o­gni­sko­wych; czę­stość olśnień była po­dobna.

Wie­lo­ogni­skowa (mul­ti­fo­kalna, w tym trój­o­gni­skowa) — dzieli świa­tło na ogni­ska do dali, bliży i po­śred­nie, dając naj­więk­szą nie­za­leż­ność od oku­la­rów. We­dług wy­tycz­nych AAO pa­cjenci z so­czew­kami wie­lo­ogni­sko­wymi czę­ściej niż z jed­no­ogni­sko­wymi zgła­szają olśnie­nia, po­światy i ob­ni­żoną wraż­li­wość na kon­trast; to, czy ko­rzyść z wi­dze­nia bez oku­la­rów prze­waża nad tymi efek­tami, za­leży od pa­cjenta — dla­tego kwa­li­fi­ka­cja i roz­mowa o ocze­ki­wa­niach są klu­czowe.

PTO pod­kre­śla, że wybór so­czewki po­wi­nien wy­ni­kać ze wzglę­dów me­dycz­nych, ale też ze stylu życia i po­trzeb pa­cjenta. Do­brymi kan­dy­da­tami do so­cze­wek pre­mium są osoby, które chcą ogra­ni­czyć oku­lary, mają zdrową plamkę i re­gu­larną ro­gówkę, re­ali­styczne ocze­ki­wa­nia i ak­cep­tują moż­li­wość po­świat nocą. Ostroż­ność za­leca się przy: zwy­rod­nie­niu plamki i in­nych cho­ro­bach siat­kówki, ja­skrze z ubyt­kami pola wi­dze­nia, nie­re­gu­lar­nej ro­gówce (sto­żek, bli­zny, stan po nie­któ­rych za­bie­gach la­se­ro­wych), za­awan­so­wa­nym ze­spole su­chego oka, dużej źre­nicy i u za­wo­do­wych kie­row­ców noc­nych — w tych sy­tu­acjach so­czewka jed­no­ogni­skowa lub EDOF bywa roz­sąd­niej­szym wy­bo­rem. O tym roz­strzyga kwa­li­fi­ka­cja, a nie ka­ta­log pro­du­centa.

Bez zaćmy, ale z wadą: refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) i soczewki ICL

Ta sama tech­nika ope­ra­cyjna służy do ko­rek­cji wad wzroku u osób bez istot­nej zaćmy. Re­frak­cyjna wy­miana so­czewki (RLE) to wszcze­pie­nie so­czewki pre­mium za­miast wła­snej, prze­zro­czy­stej. Roz­waża się ją głów­nie u osób z pre­zbio­pią (star­czow­zrocz­no­ścią), zwłasz­cza z nad­wzrocz­no­ścią, dla któ­rych la­se­rowa ko­rek­cja nie jest do­brym roz­wią­za­niem. Za­bieg jest nie­od­wra­calny, a u osób z wy­soką krót­ko­wzrocz­no­ścią wiąże się z pod­wyż­szo­nym ry­zy­kiem od­war­stwie­nia siat­kówki, dla­tego kwa­li­fi­ka­cja obej­muje do­kładne ba­da­nie ob­wodu siat­kówki.

So­czewka fa­kijna ICL to cienka so­czewka wszcze­piana za tę­czówkę, przed wła­sną so­czewką, która po­zo­staje na miej­scu. We­dług do­ku­men­ta­cji re­je­stra­cyj­nej pro­du­centa (ety­kieta za­twier­dzona przez ame­ry­kań­ską FDA) jest prze­zna­czona dla osób do­ro­słych od 21. roku życia z usta­bi­li­zo­waną wadą — głów­nie krót­ko­wzrocz­no­ścią od −3 do −15 diop­trii, z moż­li­wo­ścią ko­rek­cji astyg­ma­ty­zmu — u któ­rych np. cienka lub nie­re­gu­larna ro­gówka wy­klu­cza la­se­rową ko­rek­cję; górną gra­nicę wieku ety­kieta okre­ślała na 45 lat, a w 2026 r. FDA roz­sze­rzyła ją do 60 lat. Za­letą jest od­wra­cal­ność — so­czewkę można usu­nąć. Wa­runki to m.in. głę­bo­kość ko­mory przed­niej co naj­mniej 3 mm i pra­wi­dłowa liczba ko­mó­rek śród­błonka; do rzad­kich po­wi­kłań na­leżą wzrost ci­śnie­nia we­wnątrz­gał­ko­wego i wcze­śniej­sza zaćma.

Kwalifikacja w naszych gabinetach

W ga­bi­ne­tach ABMed Experts przy ul. Wa­cława Fel­czaka 23/1 w Szcze­ci­nie kwa­li­fi­ka­cję do ope­ra­cji zaćmy pro­wa­dzi lek. med. To­masz Misz­czuk, oku­li­sta zaj­mu­jący się mi­kro­chi­rur­gią przed­niego od­cinka oka, ope­ra­cjami zaćmy i za­bie­gami re­frak­cyj­nymi ICL, przyj­mu­jący w czwartki 9:00–⁠14:00. We­dług cen­nika kwa­li­fi­ka­cja do ko­rek­cji wady wzroku me­todą re­frak­cyj­nej wy­miany so­czewki (fa­ko­emul­sy­fi­ka­cja) kosz­tuje 500 zł, tyle samo kwa­li­fi­ka­cja do wszcze­pie­nia so­czewki fa­kij­nej; kon­sul­ta­cja oku­li­styczna (pierw­sza wi­zyta) — 500 zł. Miej­sce i wa­runki wy­ko­na­nia samej ope­ra­cji le­karz oma­wia pod­czas kwa­li­fi­ka­cji. Ter­min kwa­li­fi­ka­cji naj­le­piej usta­lić te­le­fo­nicz­nie z re­je­stra­cją.

Jak się przy­go­to­wać: przy­nieś do­tych­cza­sowe oku­lary i wy­niki badań, listę leków (w tym kro­pli), wy­pisy z wcze­śniej­szych ope­ra­cji oczu. Jeśli no­sisz so­czewki kon­tak­towe, od­staw je przed ba­da­niem — zmie­niają kształt ro­gówki i za­fał­szo­wują po­miary. Źre­nice będą roz­sze­rzone, więc przez kilka go­dzin po wi­zy­cie nie pro­wadź auta. Przy­go­tuj też od­po­wie­dzi na py­ta­nia o styl życia: praca przy kom­pu­te­rze, jazda nocą, czy­ta­nie, sport — to od nich za­leży, jaka so­czewka bę­dzie dobra wła­śnie dla Cie­bie.

Źródła

  1. Polskie Towarzystwo Okulistyczne, „Wytyczne leczenia operacyjnego zaćmy” (stan na 10 grudnia 2014, aktualizacja 19 września 2018), https://pto.com.pl/wp-content/uploads/2016/04/Wytyczne-PTO-leczenie-operacyjne-zacmy-aktualizacja-2016.pdf
  2. American Academy of Ophthalmology, „Cataract in the Adult Eye Preferred Practice Pattern 2021”, https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/cataract-in-adult-eye-ppp-2021-in-press
  3. EyeWiki (AAO), „Extended Depth of Focus IOLs”, https://eyewiki.org/Extended_Depth_of_Focus_IOLs
  4. EyeWiki (AAO), „Intraocular Refractive Surgery” (RLE, soczewki fakijne), https://eyewiki.org/Intraocular_Refractive_Surgery
  5. American Academy of Ophthalmology, „Dry Eye Syndrome Preferred Practice Pattern 2023” (ocena suchego oka przed operacją soczewki; częstość objawów po zabiegach), https://www.aao.org/education/preferred-practice-pattern/dry-eye-syndrome-ppp-2023
  6. Zhong Y. i wsp., „Comparison of trifocal or hybrid multifocal-extended depth of focus intraocular lenses: a systematic review and meta-analysis”, Scientific Reports 2021; 11: 6699, https://www.nature.com/articles/s41598-021-86222-1
  7. U.S. Food and Drug Administration, etykieta EVO ICL (PMA P030016/S035, 2022) — wskazania: wiek, zakres wady, głębokość komory przedniej, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf3/P030016S035C.pdf
  8. STAAR Surgical, komunikat o rozszerzeniu przez FDA wskazania wiekowego EVO ICL do 21–⁠60 lat (luty 2026), https://investors.staar.com/news-and-events/press-releases/2026/02-17-2026-210124036

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Autor

lek. med. Tomasz Miszczuk

Okulista

W 1995 roku ukoń­czył Wy­dział Le­kar­ski Woj­sko­wej Aka­de­mii Me­dycz­nej w Łodzi. Spe­cja­li­za­cję II stop­nia z oku­li­styki uzy­skał w 2005 roku.

Baza wiedzy

Czytaj także

Wszystkie artykuły
  • Okulistyka

    ICL, RLE czy laser: jak wybrać metodę korekcji wzroku

    Soczewka fakijna ICL, refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) czy laser (LASIK, PRK, SMILE)? Jak wada, wiek, rogówka, prezbiopia i zaćma decydują o wyborze metody.

    lek. med. Tomasz Miszczuk

    7 min czytania

  • Okulistyka

    Zespół suchego oka: objawy, przyczyny i leczenie

    Pieczenie, piasek pod powiekami, zamazane widzenie — jak rozpoznać zespół suchego oka, jak wygląda diagnostyka i leczenie u okulisty w Szczecinie.

    dr n. med. Leszek Kuprjanowicz

    6 min czytania