Przejdź do treści

Ustawienia cookies

Wybierz, na co się zgadzasz. Zdanie zmienisz w każdej chwili — link „Ustawienia cookies” jest w stopce. Szczegóły w polityce cookies.

  • Twoja decyzja o cookies, żebyśmy nie pytali o nią przy każdej wizycie, oraz — jeśli z nich korzystasz — ustawienia dostępności (większy tekst, wysoki kontrast). Innych własnych cookies strona nie zapisuje.

  • Mapa Google na stronie Kontakt. Po włączeniu Google może zapisać własne cookies i otrzyma Twój adres IP.

  • Google Analytics 4 — anonimowe statystyki odwiedzin: które podstrony są czytane i czy strona działa poprawnie.

505 00 54 55Rejestracja online

Okulistyka

ICL, RLE czy laser: jak wybrać metodę korekcji wzroku

lek. med. Tomasz MiszczukOkulista

· aktualizacja

7 min czytania

Trzy przezroczyste elementy optyczne obok siebie na kremowym lnie: cienka soczewka fakijna, szklany krążek i soczewka wewnątrzgałkowa z haptykami, każdy w wąskiej smudze ciepłego światła

Wadę wzroku można dziś sko­ry­go­wać chi­rur­gicz­nie na trzy spo­soby: la­se­rem na ro­gówce, so­czewką fa­kijną wszcze­pioną do oka obok wła­snej so­czewki (ICL) albo wy­mianą wła­snej so­czewki na sztuczną (RLE). Żadna z tych metod nie jest „lep­sza” dla wszyst­kich — każda ma inny za­kres wad, inne ogra­ni­cze­nia i inny mo­ment w życiu, w któ­rym ma sens. Wy­ja­śniamy, jak pod­czas kwa­li­fi­ka­cji le­karz do­cho­dzi do wy­boru i o co warto za­py­tać.

Trzy metody, trzy różne miejsca w oku

Laser (LASIK, PRK, SMILE) działa na ro­gówce, prze­zro­czy­stej „szy­bie” z przodu oka. Laser usuwa część jej tkanki i zmie­nia jej kształt: w LASIK pod cien­kim płat­kiem, w PRK po zdję­ciu na­błonka z po­wierzchni, w SMILE przez wy­cię­cie cien­kiej so­czewki tkan­ko­wej (len­ti­kuli) i wy­ję­cie jej przez na­cię­cie 2–⁠3 mm. Ten krok jest trwały.

So­czewka fa­kijna (ICL) tra­fia do wnę­trza oka: chi­rurg umiesz­cza cienką so­czewkę za tę­czówką, przed wła­sną so­czewką. Ro­gówka i wła­sna so­czewka zo­stają nie­tknięte, a im­plant można usu­nąć lub wy­mie­nić (wię­cej: So­czewki fa­kijne ICL: od­wra­calna ko­rek­cja wzroku).

Re­frak­cyjna wy­miana so­czewki (RLE) to ope­ra­cja jak przy za­ćmie, tylko wy­ko­nana zanim wła­sna so­czewka zmęt­nieje: usuwa się ją i za­stę­puje sztuczną so­czewką o do­bra­nej mocy — jed­no­ogni­skową, EDOF lub wie­lo­ogni­skową. Tego kroku nie da się cof­nąć, bo wła­snej so­czewki nie można przy­wró­cić; oko traci też zdol­ność ako­mo­da­cji, czyli na­tu­ral­nego prze­sta­wia­nia ostro­ści z dali na bliż.

Wada wzroku: ile dioptrii i jakiego rodzaju

Pierw­sze py­ta­nie brzmi: jaka to wada i jak duża. Za­kresy z ety­kiet za­twier­dzo­nych przez ame­ry­kań­ską FDA i z opra­co­wań AAO dają orien­ta­cję:

  • SMILE — krót­ko­wzrocz­ność od −1 do −10 D, astyg­ma­tyzm do 3 D (ety­kieta FDA z 2018 r.); wy­ma­gany wiek od 22 lat.
  • LASIK i PRK — krót­ko­wzrocz­ność, nad­wzrocz­ność i astyg­ma­tyzm w gra­ni­cach bez­piecz­nej gru­bo­ści ro­gówki: im więk­sza wada, tym wię­cej tkanki trzeba usu­nąć.
  • ICL — krót­ko­wzrocz­ność od −3 do −15 D (pełna ko­rek­cja) i do −20 D (zmniej­sze­nie wady), astyg­ma­tyzm do 4 D w wer­sji to­rycz­nej (ety­kieta FDA EVO ICL). W Eu­ro­pie so­czewka ma ozna­cze­nie CE, a pro­du­cent po­daje szer­szy za­kres wska­zań: wiek 21–⁠60 lat, krót­ko­wzrocz­ność od −0,5 D oraz wer­sje dla nad­wzrocz­no­ści.
  • RLE — wy­soka nad­wzrocz­ność i wy­soka krót­ko­wzrocz­ność, któ­rych nie obej­muje laser ani do­stępny model so­czewki fa­kij­nej, oraz sy­tu­acje, w któ­rych pa­cjent i tak po­trze­buje so­czewki do bliży.

Przy umiar­ko­wa­nych wa­dach i zdro­wej ro­gówce laser po­zo­staje naj­czę­ściej wy­bie­raną me­todą, bo za­bieg od­bywa się na po­wierzchni oka. Przy dużej krót­ko­wzrocz­no­ści pro­por­cje się zmie­niają: prze­gląd Cochrane z 2014 r. (228 oczu, wady −6 do −20 D) wy­ka­zał, że po roku pa­cjenci z so­czew­kami fa­kij­nymi rza­dziej tra­cili sko­ry­go­waną ostrość wzroku i wyżej oce­niali wynik niż po la­se­rze; au­to­rzy uznali so­czewki fa­kijne za bez­piecz­niej­szą opcję w tym za­kre­sie wad.

Wiek i prezbiopia

Dru­gie py­ta­nie: ile pa­cjent ma lat i czy wada jest sta­bilna. Żadna me­toda nie ma sensu, gdy wada wciąż się zmie­nia — FDA nie do­pusz­cza la­se­ro­wej ko­rek­cji po­ni­żej 18. roku życia i od­ra­dza ją oso­bom, u któ­rych re­cepta zmie­niła się w ostat­nim roku; ety­kieta ICL wy­maga sta­bil­no­ści w gra­ni­cach 0,5 D przez rok i wieku od 21 lat (od lu­tego 2026 r. wska­za­nie w USA sięga 60 lat).

Około 45. roku życia po­ja­wia się pre­zbio­pia: wła­sna so­czewka sztyw­nieje i trud­niej czy­tać z bli­ska. Laser i ICL ko­ry­gują wi­dze­nie do dali, więc oku­lary do czy­ta­nia nadal mogą być po­trzebne. Dla­tego po 45.–⁠50. roku życia, zwłasz­cza przy po­cząt­ko­wej za­ćmie, le­karz czę­ściej roz­waża RLE z so­czewką EDOF lub wie­lo­ogni­skową — jedna ope­ra­cja obej­muje wadę, pre­zbio­pię i przy­szłą zaćmę. U młod­szych osób z za­cho­waną ako­mo­da­cją RLE zwy­kle nie ma uza­sad­nie­nia, bo od­daje coś, co jesz­cze działa (EyeWiki, AAO).

Rogówka: grubość, kształt, suche oko

Trze­cie py­ta­nie do­ty­czy ro­gówki. Laser wy­maga ro­gówki od­po­wied­nio gru­bej, re­gu­lar­nej i zdro­wej: we­dług FDA cienka ro­gówka, sto­żek ro­gówki, bli­zny i na­si­lony ze­spół su­chego oka wy­klu­czają z LASIK, a sama ko­rek­cja la­se­rowa może na­si­lić su­chość oka. PRK bywa wy­bie­rany przy cień­szych ro­gów­kach i su­chym oku, bo nie two­rzy płatka, ale na­bło­nek goi się 3–⁠4 dni, wi­dze­nie wraca w 7–⁠10 dni, a sta­bi­li­za­cja trwa 3–⁠6 mie­sięcy (EyeWiki). SMILE także usuwa tkankę, choć przez małe na­cię­cie; ry­zyko ek­ta­zji (osła­bie­nia i uwy­pu­kle­nia ro­gówki) opi­suje się w nim na po­zio­mie ułamka pro­centa.

ICL nie zmie­nia ro­gówki, więc jej gru­bość i kształt nie są prze­szkodą; ważne są za to inne wy­miary: głę­bo­kość ko­mory przed­niej (co naj­mniej 3,00 mm) i liczba ko­mó­rek śród­błonka ro­gówki, która ma­leje z wie­kiem i którą po za­biegu trzeba kon­tro­lo­wać.

Zaćma i stan własnej soczewki

Czwarte py­ta­nie: co z wła­sną so­czewką. Jeśli w lam­pie szcze­li­no­wej widać po­czątki zaćmy, wszcze­pia­nie so­czewki fa­kij­nej obok męt­nie­ją­cej so­czewki nie ma uza­sad­nie­nia — wła­ściwą drogą jest jej wy­miana, czyli RLE lub ope­ra­cja zaćmy (Zaćma: kwa­li­fi­ka­cja do ope­ra­cji i so­czewki pre­mium). U osoby mło­dej z przej­rzy­stą so­czewką i wy­soką krót­ko­wzrocz­no­ścią jest od­wrot­nie: usu­nię­cie wła­snej so­czewki w dłu­gim, wy­soko krót­ko­wzrocz­nym oku wiąże się z pod­wyż­szo­nym ry­zy­kiem od­war­stwie­nia siat­kówki (EyeWiki, AAO — „Clear Lens Extraction”); po wszcze­pie­niu so­czewki fa­kij­nej od­war­stwie­nie siat­kówki także opi­sano, a zwią­zek so­czewki z tym po­wi­kła­niem nie zo­stał usta­lony (ety­kieta FDA EVO ICL).

Kiedy warto zapytać o kwalifikację

Za­py­taj o kwa­li­fi­ka­cję do ko­rek­cji wady wzroku, jeśli:

  • Twoja wada nie zmie­niła się od co naj­mniej roku i masz ukoń­czone 21 lat,
  • oku­lary lub so­czewki kon­tak­towe są uciąż­liwe albo so­czewki na­si­lają su­chość oczu,
  • usłyszałeś/usłyszałaś w innym ośrodku, że ro­gówka jest za cienka lub nie­re­gu­larna na laser,
  • masz krót­ko­wzrocz­ność −3 D lub więk­szą albo dużą nad­wzrocz­ność,
  • po 45. roku życia go­rzej czy­tasz z bli­ska, a le­karz wspo­mi­nał o po­cząt­ko­wej za­ćmie.

Do żad­nej z metod nie kwa­li­fi­kują się osoby w ciąży i kar­miące, z nie­sta­bilną wadą, ak­tywną cho­robą ro­gówki lub siat­kówki oraz nie­kon­tro­lo­waną ja­skrą — wtedy le­karz za­pro­po­nuje le­cze­nie lub ob­ser­wa­cję, a temat ko­rek­cji wraca póź­niej.

Jak wygląda kwalifikacja w naszych gabinetach

W ga­bi­ne­tach ABMed Experts przy ul. Wa­cława Fel­czaka 23/1 w Szcze­ci­nie kwa­li­fi­ka­cję do obu metod we­wnątrz­gał­ko­wych pro­wa­dzi lek. med. To­masz Misz­czuk. We­dług cen­nika kwa­li­fi­ka­cja do wszcze­pie­nia so­czewki fa­kij­nej kosz­tuje 500 zł, a kwa­li­fi­ka­cja do re­frak­cyj­nej wy­miany so­czewki me­todą fa­ko­emul­sy­fi­ka­cji — rów­nież 500 zł. Na jed­nej wi­zy­cie le­karz oce­nia cztery kry­te­ria opi­sane wyżej i mówi, która me­toda ma u danej osoby sens — także gdy jest to laser, któ­rego w na­szych ga­bi­ne­tach nie wy­ko­nu­jemy.

Sam za­bieg ICL wy­ko­nuje lek. med. To­masz Misz­czuk w szpi­talu pu­blicz­nym, od­płat­nie, a kon­trole od­by­wają się z po­wro­tem w ga­bi­ne­tach; pro­ces opi­su­jemy na stro­nie usługi So­czewki fa­kijne (ICL) i w ar­ty­kule Za­bieg ICL krok po kroku. Na ba­da­nie przyjdź bez so­cze­wek kon­tak­to­wych (od­staw je co naj­mniej 2 ty­go­dnie wcze­śniej), z oku­la­rami, wy­ni­kami wcze­śniej­szych badań i listą leków; po roz­sze­rze­niu źre­nic przez kilka go­dzin nie pro­wadź auta.

Najczęstsze pytania

Czy mogę wy­brać me­todę sa­mo­dziel­nie? Pre­fe­ren­cje mają zna­cze­nie — np. od­wra­cal­ność albo wi­dze­nie do bliży bez oku­la­rów — ale za­kres wady, gru­bość ro­gówki, głę­bo­kość ko­mory przed­niej i stan so­czewki wy­zna­czają gra­nice. Kwa­li­fi­ka­cja po­ka­zuje, które me­tody są moż­liwe, i do­piero wśród nich jest wybór.

Czy po ICL lub la­se­rze będę po­trze­bo­wać oku­la­rów do czy­ta­nia? Po 45. roku życia naj­czę­ściej tak, nie­za­leż­nie od me­tody ko­rek­cji do dali. Jeśli wi­dze­nie do bliży bez oku­la­rów jest prio­ry­te­tem, le­karz omówi RLE z so­czewką EDOF lub wie­lo­ogni­skową i zwią­zane z nimi po­światy wokół świa­teł nocą.

Czy po ko­rek­cji la­se­ro­wej można póź­niej wszcze­pić ICL albo wy­mie­nić so­czewkę? Wcze­śniej­szy za­bieg la­se­rowy nie wy­klu­cza ope­ra­cji we­wnątrz­gał­ko­wych, ale zmie­nia po­miary ro­gówki, od któ­rych za­leży dobór mocy so­czewki. Do­ku­men­ta­cja z po­przed­niego za­biegu jest wtedy ważną czę­ścią kwa­li­fi­ka­cji.

Źródła

  1. U.S. Food and Drug Administration, etykieta EVO/EVO+ Visian ICL (PMA P030016/S035) — wskazania: wiek, zakres wady, stabilność, głębokość komory przedniej, śródbłonek; przeciwwskazania, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf3/P030016S035C.pdf
  2. EyeWiki (American Academy of Ophthalmology): „Phakic Intraocular Lenses”, https://eyewiki.org/Phakic_Intraocular_Lenses; „Clear Lens Extraction” — wskazania do wymiany soczewki, utrata akomodacji, ryzyko odwarstwienia siatkówki, https://eyewiki.org/Clear_Lens_Extraction
  3. EyeWiki (AAO): „Photorefractive Keratectomy”, https://eyewiki.org/Photorefractive_Keratectomy; „Small Incision Lenticule Extraction (SMILE)” — wiek od 22 lat, ektazja 0,15 %, https://eyewiki.org/Small_Incision_Lenticule_Extraction_(SMILE); U.S. Food and Drug Administration, SSED VisuMax SMILE (PMA P150040/S003, 4 października 2018) — zakres: sfera −1,00 do −10,00 D, cylinder −0,75 do −3,00 D, ekwiwalent sferyczny do 10 D, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf15/p150040s003b.pdf
  4. U.S. Food and Drug Administration, „When is LASIK not for me?”, https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/when-lasik-not-me; Barsam A., Allan B.D., Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24937100/

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Autor

lek. med. Tomasz Miszczuk

Okulista

W 1995 roku ukoń­czył Wy­dział Le­kar­ski Woj­sko­wej Aka­de­mii Me­dycz­nej w Łodzi. Spe­cja­li­za­cję II stop­nia z oku­li­styki uzy­skał w 2005 roku.

Profil

Treść sprawdzona przez: prof. zw. dr hab. n. med. Anna Machalińska · aktualizacja

Baza wiedzy

Czytaj także

Wszystkie artykuły
  • Okulistyka

    Soczewki fakijne ICL: odwracalna korekcja wzroku

    Soczewki fakijne ICL: jak działają, dla kogo (wysoka krótkowzroczność, cienka rogówka), czym różnią się od LASIK i SMILE, kwalifikacja w Szczecinie.

    lek. med. Tomasz Miszczuk

    6 min czytania

  • Okulistyka

    Zabieg ICL krok po kroku: od kwalifikacji do kontroli

    Wszczepienie soczewki fakijnej ICL krok po kroku: badania kwalifikacyjne, dokumenty, dzień zabiegu w szpitalu, znieczulenie, zalecenia i kontrole po zabiegu.

    lek. med. Tomasz Miszczuk

    7 min czytania