ICL, RLE czy laser: jak wybrać metodę korekcji wzroku
· aktualizacja
7 min czytania

Wadę wzroku można dziś skorygować chirurgicznie na trzy sposoby: laserem na rogówce, soczewką fakijną wszczepioną do oka obok własnej soczewki (ICL) albo wymianą własnej soczewki na sztuczną (RLE). Żadna z tych metod nie jest „lepsza” dla wszystkich — każda ma inny zakres wad, inne ograniczenia i inny moment w życiu, w którym ma sens. Wyjaśniamy, jak podczas kwalifikacji lekarz dochodzi do wyboru i o co warto zapytać.
Trzy metody, trzy różne miejsca w oku
Laser (LASIK, PRK, SMILE) działa na rogówce, przezroczystej „szybie” z przodu oka. Laser usuwa część jej tkanki i zmienia jej kształt: w LASIK pod cienkim płatkiem, w PRK po zdjęciu nabłonka z powierzchni, w SMILE przez wycięcie cienkiej soczewki tkankowej (lentikuli) i wyjęcie jej przez nacięcie 2–3 mm. Ten krok jest trwały.
Soczewka fakijna (ICL) trafia do wnętrza oka: chirurg umieszcza cienką soczewkę za tęczówką, przed własną soczewką. Rogówka i własna soczewka zostają nietknięte, a implant można usunąć lub wymienić (więcej: Soczewki fakijne ICL: odwracalna korekcja wzroku).
Refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) to operacja jak przy zaćmie, tylko wykonana zanim własna soczewka zmętnieje: usuwa się ją i zastępuje sztuczną soczewką o dobranej mocy — jednoogniskową, EDOF lub wieloogniskową. Tego kroku nie da się cofnąć, bo własnej soczewki nie można przywrócić; oko traci też zdolność akomodacji, czyli naturalnego przestawiania ostrości z dali na bliż.
Wada wzroku: ile dioptrii i jakiego rodzaju
Pierwsze pytanie brzmi: jaka to wada i jak duża. Zakresy z etykiet zatwierdzonych przez amerykańską FDA i z opracowań AAO dają orientację:
- SMILE — krótkowzroczność od −1 do −10 D, astygmatyzm do 3 D (etykieta FDA z 2018 r.); wymagany wiek od 22 lat.
- LASIK i PRK — krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm w granicach bezpiecznej grubości rogówki: im większa wada, tym więcej tkanki trzeba usunąć.
- ICL — krótkowzroczność od −3 do −15 D (pełna korekcja) i do −20 D (zmniejszenie wady), astygmatyzm do 4 D w wersji torycznej (etykieta FDA EVO ICL). W Europie soczewka ma oznaczenie CE, a producent podaje szerszy zakres wskazań: wiek 21–60 lat, krótkowzroczność od −0,5 D oraz wersje dla nadwzroczności.
- RLE — wysoka nadwzroczność i wysoka krótkowzroczność, których nie obejmuje laser ani dostępny model soczewki fakijnej, oraz sytuacje, w których pacjent i tak potrzebuje soczewki do bliży.
Przy umiarkowanych wadach i zdrowej rogówce laser pozostaje najczęściej wybieraną metodą, bo zabieg odbywa się na powierzchni oka. Przy dużej krótkowzroczności proporcje się zmieniają: przegląd Cochrane z 2014 r. (228 oczu, wady −6 do −20 D) wykazał, że po roku pacjenci z soczewkami fakijnymi rzadziej tracili skorygowaną ostrość wzroku i wyżej oceniali wynik niż po laserze; autorzy uznali soczewki fakijne za bezpieczniejszą opcję w tym zakresie wad.
Wiek i prezbiopia
Drugie pytanie: ile pacjent ma lat i czy wada jest stabilna. Żadna metoda nie ma sensu, gdy wada wciąż się zmienia — FDA nie dopuszcza laserowej korekcji poniżej 18. roku życia i odradza ją osobom, u których recepta zmieniła się w ostatnim roku; etykieta ICL wymaga stabilności w granicach 0,5 D przez rok i wieku od 21 lat (od lutego 2026 r. wskazanie w USA sięga 60 lat).
Około 45. roku życia pojawia się prezbiopia: własna soczewka sztywnieje i trudniej czytać z bliska. Laser i ICL korygują widzenie do dali, więc okulary do czytania nadal mogą być potrzebne. Dlatego po 45.–50. roku życia, zwłaszcza przy początkowej zaćmie, lekarz częściej rozważa RLE z soczewką EDOF lub wieloogniskową — jedna operacja obejmuje wadę, prezbiopię i przyszłą zaćmę. U młodszych osób z zachowaną akomodacją RLE zwykle nie ma uzasadnienia, bo oddaje coś, co jeszcze działa (EyeWiki, AAO).
Rogówka: grubość, kształt, suche oko
Trzecie pytanie dotyczy rogówki. Laser wymaga rogówki odpowiednio grubej, regularnej i zdrowej: według FDA cienka rogówka, stożek rogówki, blizny i nasilony zespół suchego oka wykluczają z LASIK, a sama korekcja laserowa może nasilić suchość oka. PRK bywa wybierany przy cieńszych rogówkach i suchym oku, bo nie tworzy płatka, ale nabłonek goi się 3–4 dni, widzenie wraca w 7–10 dni, a stabilizacja trwa 3–6 miesięcy (EyeWiki). SMILE także usuwa tkankę, choć przez małe nacięcie; ryzyko ektazji (osłabienia i uwypuklenia rogówki) opisuje się w nim na poziomie ułamka procenta.
ICL nie zmienia rogówki, więc jej grubość i kształt nie są przeszkodą; ważne są za to inne wymiary: głębokość komory przedniej (co najmniej 3,00 mm) i liczba komórek śródbłonka rogówki, która maleje z wiekiem i którą po zabiegu trzeba kontrolować.
Zaćma i stan własnej soczewki
Czwarte pytanie: co z własną soczewką. Jeśli w lampie szczelinowej widać początki zaćmy, wszczepianie soczewki fakijnej obok mętniejącej soczewki nie ma uzasadnienia — właściwą drogą jest jej wymiana, czyli RLE lub operacja zaćmy (Zaćma: kwalifikacja do operacji i soczewki premium). U osoby młodej z przejrzystą soczewką i wysoką krótkowzrocznością jest odwrotnie: usunięcie własnej soczewki w długim, wysoko krótkowzrocznym oku wiąże się z podwyższonym ryzykiem odwarstwienia siatkówki (EyeWiki, AAO — „Clear Lens Extraction”); po wszczepieniu soczewki fakijnej odwarstwienie siatkówki także opisano, a związek soczewki z tym powikłaniem nie został ustalony (etykieta FDA EVO ICL).
Kiedy warto zapytać o kwalifikację
Zapytaj o kwalifikację do korekcji wady wzroku, jeśli:
- Twoja wada nie zmieniła się od co najmniej roku i masz ukończone 21 lat,
- okulary lub soczewki kontaktowe są uciążliwe albo soczewki nasilają suchość oczu,
- usłyszałeś/usłyszałaś w innym ośrodku, że rogówka jest za cienka lub nieregularna na laser,
- masz krótkowzroczność −3 D lub większą albo dużą nadwzroczność,
- po 45. roku życia gorzej czytasz z bliska, a lekarz wspominał o początkowej zaćmie.
Do żadnej z metod nie kwalifikują się osoby w ciąży i karmiące, z niestabilną wadą, aktywną chorobą rogówki lub siatkówki oraz niekontrolowaną jaskrą — wtedy lekarz zaproponuje leczenie lub obserwację, a temat korekcji wraca później.
Jak wygląda kwalifikacja w naszych gabinetach
W gabinetach ABMed Experts przy ul. Wacława Felczaka 23/1 w Szczecinie kwalifikację do obu metod wewnątrzgałkowych prowadzi lek. med. Tomasz Miszczuk. Według cennika kwalifikacja do wszczepienia soczewki fakijnej kosztuje 500 zł, a kwalifikacja do refrakcyjnej wymiany soczewki metodą fakoemulsyfikacji — również 500 zł. Na jednej wizycie lekarz ocenia cztery kryteria opisane wyżej i mówi, która metoda ma u danej osoby sens — także gdy jest to laser, którego w naszych gabinetach nie wykonujemy.
Sam zabieg ICL wykonuje lek. med. Tomasz Miszczuk w szpitalu publicznym, odpłatnie, a kontrole odbywają się z powrotem w gabinetach; proces opisujemy na stronie usługi Soczewki fakijne (ICL) i w artykule Zabieg ICL krok po kroku. Na badanie przyjdź bez soczewek kontaktowych (odstaw je co najmniej 2 tygodnie wcześniej), z okularami, wynikami wcześniejszych badań i listą leków; po rozszerzeniu źrenic przez kilka godzin nie prowadź auta.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wybrać metodę samodzielnie? Preferencje mają znaczenie — np. odwracalność albo widzenie do bliży bez okularów — ale zakres wady, grubość rogówki, głębokość komory przedniej i stan soczewki wyznaczają granice. Kwalifikacja pokazuje, które metody są możliwe, i dopiero wśród nich jest wybór.
Czy po ICL lub laserze będę potrzebować okularów do czytania? Po 45. roku życia najczęściej tak, niezależnie od metody korekcji do dali. Jeśli widzenie do bliży bez okularów jest priorytetem, lekarz omówi RLE z soczewką EDOF lub wieloogniskową i związane z nimi poświaty wokół świateł nocą.
Czy po korekcji laserowej można później wszczepić ICL albo wymienić soczewkę? Wcześniejszy zabieg laserowy nie wyklucza operacji wewnątrzgałkowych, ale zmienia pomiary rogówki, od których zależy dobór mocy soczewki. Dokumentacja z poprzedniego zabiegu jest wtedy ważną częścią kwalifikacji.
Źródła
- U.S. Food and Drug Administration, etykieta EVO/EVO+ Visian ICL (PMA P030016/S035) — wskazania: wiek, zakres wady, stabilność, głębokość komory przedniej, śródbłonek; przeciwwskazania, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf3/P030016S035C.pdf
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology): „Phakic Intraocular Lenses”, https://eyewiki.org/Phakic_Intraocular_Lenses; „Clear Lens Extraction” — wskazania do wymiany soczewki, utrata akomodacji, ryzyko odwarstwienia siatkówki, https://eyewiki.org/Clear_Lens_Extraction
- EyeWiki (AAO): „Photorefractive Keratectomy”, https://eyewiki.org/Photorefractive_Keratectomy; „Small Incision Lenticule Extraction (SMILE)” — wiek od 22 lat, ektazja 0,15 %, https://eyewiki.org/Small_Incision_Lenticule_Extraction_(SMILE); U.S. Food and Drug Administration, SSED VisuMax SMILE (PMA P150040/S003, 4 października 2018) — zakres: sfera −1,00 do −10,00 D, cylinder −0,75 do −3,00 D, ekwiwalent sferyczny do 10 D, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf15/p150040s003b.pdf
- U.S. Food and Drug Administration, „When is LASIK not for me?”, https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/when-lasik-not-me; Barsam A., Allan B.D., Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24937100/
Autor
Okulista
W 1995 roku ukończył Wydział Lekarski Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Specjalizację II stopnia z okulistyki uzyskał w 2005 roku.
Treść sprawdzona przez: prof. zw. dr hab. n. med. Anna Machalińska · aktualizacja
Baza wiedzy
Czytaj także
Okulistyka
Soczewki fakijne ICL: odwracalna korekcja wzroku
Soczewki fakijne ICL: jak działają, dla kogo (wysoka krótkowzroczność, cienka rogówka), czym różnią się od LASIK i SMILE, kwalifikacja w Szczecinie.
lek. med. Tomasz Miszczuk6 min czytania
Okulistyka
Zabieg ICL krok po kroku: od kwalifikacji do kontroli
Wszczepienie soczewki fakijnej ICL krok po kroku: badania kwalifikacyjne, dokumenty, dzień zabiegu w szpitalu, znieczulenie, zalecenia i kontrole po zabiegu.
lek. med. Tomasz Miszczuk7 min czytania
