Przejdź do treści

Ustawienia cookies

Wybierz, na co się zgadzasz. Zdanie zmienisz w każdej chwili — link „Ustawienia cookies” jest w stopce. Szczegóły w polityce cookies.

  • Twoja decyzja o cookies, żebyśmy nie pytali o nią przy każdej wizycie, oraz — jeśli z nich korzystasz — ustawienia dostępności (większy tekst, wysoki kontrast). Innych własnych cookies strona nie zapisuje.

  • Mapa Google na stronie Kontakt. Po włączeniu Google może zapisać własne cookies i otrzyma Twój adres IP.

  • Google Analytics 4 — anonimowe statystyki odwiedzin: które podstrony są czytane i czy strona działa poprawnie.

505 00 54 55Rejestracja online

Optometria

Soczewki kontaktowe twarde czy miękkie: dla kogo i jak je dobrać

Dwie soczewki kontaktowe na białej marmurowej tacy: mała sztywna i większa miękka w kropli płynu, obok pęseta i buteleczka

So­czewki kon­tak­towe dzielą się na dwie duże ro­dziny: mięk­kie, które nosi więk­szość użyt­kow­ni­ków, i twarde (sztywne, ga­zo­prze­pusz­czalne — RGP), które przy nie­re­gu­lar­nej ro­gówce dają ostrzej­szy obraz, ale wy­ma­gają dłuż­szej ad­ap­ta­cji. Żadna z nich nie jest „lep­sza” — każda ma wska­za­nia. Wy­ja­śniamy, czym się róż­nią, komu która służy, jak wy­gląda dobór u opto­me­try­sty i jak nosić so­czewki bez­piecz­nie.

Miękkie i twarde — czym się różnią

So­czewki mięk­kie są wy­ko­nane z hy­dro­żelu lub si­li­ko­no­hy­dro­żelu, ma­te­ria­łów, które za­wie­rają wodę i prze­pusz­czają tlen. Są więk­sze niż ro­gówka (za­cho­dzą na twar­dówkę), ela­styczne i — jak uj­muje to en­cy­klo­pe­dia EyeWiki Ame­ry­kań­skiej Aka­de­mii Oku­li­styki — do­pa­so­wują się do kształtu ro­gówki, dzięki czemu od pierw­szego za­ło­że­nia są wy­godne. Wy­stę­pują jako jed­no­dniowe, dwu­ty­go­dniowe i mie­sięczne, w wer­sjach to­rycz­nych (do astyg­ma­ty­zmu) i wie­lo­ogni­sko­wych (do pre­zbio­pii, czyli star­czow­zrocz­no­ści).

So­czewki twarde (RGP) są mniej­sze niż ro­gówka, sztywne i trzy­mają wła­sny kształt. We­dług Ame­ry­kań­skiej Aka­de­mii Oku­li­styki prze­pusz­czają tlen do ro­gówki, a po­nie­waż nie od­kształ­cają się na oku, two­rzą na nim gładką, re­gu­larną po­wierzch­nię optyczną — stąd ostrzej­sze wi­dze­nie niż w so­czew­kach mięk­kich u osób z nie­równo za­krzy­wioną ro­gówką. Są trwal­sze (jedna para służy zwy­kle znacz­nie dłu­żej niż so­czewki mięk­kie, więc w dłuż­szej per­spek­ty­wie by­wają tań­sze), ale wy­ma­gają dłuż­szego przy­zwy­cza­je­nia: przez pierw­sze dni lub ty­go­dnie czuć je na oku, a przy mru­ga­niu mogą się lekko prze­su­wać.

Mię­dzy obiema gru­pami są jesz­cze so­czewki hy­bry­dowe (twardy śro­dek, miękki brzeg — ostry obraz i więk­szy kom­fort) oraz so­czewki skle­ralne i mi­ni­skle­ralne — duże so­czewki twarde, które opie­rają się na twar­dówce i w ogóle nie do­ty­kają ro­gówki; opi­su­jemy je w ar­ty­kule o stożku ro­gówki.

Dla kogo soczewki miękkie

Dla więk­szo­ści osób z krót­ko­wzrocz­no­ścią, nad­wzrocz­no­ścią i umiar­ko­wa­nym astyg­ma­ty­zmem so­czewki mięk­kie są pierw­szym wy­bo­rem: są wy­godne od razu, łatwe w ob­słu­dze, do­brze spraw­dzają się w spo­rcie (rza­dziej wy­pa­dają) i przy no­sze­niu oka­zjo­nal­nym. Oso­bom, które za­kła­dają so­czewki tylko cza­sem lub mają skłon­ność do aler­gii, opto­me­try­sta zwy­kle pro­po­nuje jed­no­dniowe — co­dzien­nie nowa, czy­sta so­czewka, bez pły­nów i po­jem­nika. Osoby po 40. roku życia, któ­rym za­czyna prze­szka­dzać czy­ta­nie z bli­ska, mogą wy­pró­bo­wać so­czewki wie­lo­ogni­skowe albo po­łą­cze­nie so­cze­wek do dali z oku­la­rami do czy­ta­nia.

Ważne ogra­ni­cze­nie do­ty­czy no­sze­nia so­cze­wek przez noc. Ist­nieją so­czewki mięk­kie o tzw. prze­dłu­żo­nym no­sze­niu, ale Ame­ry­kań­ska Aka­de­mia Oku­li­styki pod­kre­śla, że spa­nie w so­czew­kach zwięk­sza ry­zyko po­waż­nego za­ka­że­nia ro­gówki, dla­tego le­ka­rze za­le­cają ten tryb coraz rza­dziej. Miękka so­czewka nie za­wsze po­ra­dzi sobie też z wyż­szym astyg­ma­ty­zmem: wer­sje to­ryczne ko­ry­gują go, ale — jak za­uważa AAO — mniej pre­cy­zyj­nie niż so­czewki twarde.

Dla kogo soczewki twarde

So­czewki RGP warto roz­wa­żyć, gdy:

  • astyg­ma­tyzm jest umiar­ko­wany lub wy­soki i w so­czew­kach mięk­kich obraz po­zo­staje „roz­myty”,
  • ro­gówka jest nie­re­gu­larna — po ura­zie, po za­bie­gach la­se­ro­wych, w stożku ro­gówki,
  • so­czewki mięk­kie szybko po­kry­wają się osa­dem (białka, li­pidy) albo na­si­lają aler­gię,
  • za­leży Ci na moż­li­wie ostrym, sta­bil­nym wi­dze­niu, np. w pracy wy­ma­ga­ją­cej pre­cy­zji.

W stożku ro­gówki i in­nych nie­re­gu­lar­no­ściach so­czewka twarda działa jak nowa, gładka „szybka” przed ro­gówką, a łzy pod nią wy­peł­niają nie­rów­no­ści. Gdy zwy­kła so­czewka RGP nie trzyma się sta­bil­nie lub uwiera, ko­lej­nym kro­kiem są so­czewki hy­bry­dowe albo mi­ni­skle­ralne — w na­szych ga­bi­ne­tach dobór so­cze­wek mi­ni­skle­ral­nych pro­wa­dzą opto­me­trystki.

So­czewki twarde nie są za to do­brym wy­bo­rem dla osób, które chcą nosić so­czewki spo­ra­dycz­nie (ad­ap­ta­cję trzeba wtedy za­czy­nać od nowa), upra­wiają sporty kon­tak­towe lub pra­cują w za­py­lo­nym oto­cze­niu — dro­binka pod sztywną so­czewką jest bar­dzo nie­przy­jemna.

Jak wygląda dobór soczewek u optometrysty

So­czewka kon­tak­towa to wyrób me­dyczny, a dobór to ba­da­nie, nie zakup „tej samej mocy co w oku­la­rach”. Moc so­czewki różni się od mocy szkieł (bo so­czewka leży bez­po­śred­nio na oku), a poza mocą trzeba do­brać krzy­wi­znę, śred­nicę i ma­te­riał — tak, żeby so­czewka le­żała cen­tral­nie, po­ru­szała się przy mru­ga­niu we wła­ści­wym za­kre­sie i nie od­ci­nała ro­gówce tlenu. Dla­tego we­dług ra­portu BCLA CLEAR dobór obej­muje wy­wiad (tryb życia, go­dziny no­sze­nia, wcze­śniej­sze do­świad­cze­nia), ocenę po­wierzchni oka i filmu łzo­wego w lam­pie szcze­li­no­wej, po­miar krzy­wi­zny ro­gówki, za­ło­że­nie so­cze­wek prób­nych i ocenę ich do­pa­so­wa­nia, a na­stęp­nie naukę za­kła­da­nia, zdej­mo­wa­nia i pie­lę­gna­cji. Re­ceptę wy­sta­wia się po kon­troli so­cze­wek na oku.

W ga­bi­ne­tach ABMed Experts przy ul. Wa­cława Fel­czaka 23/1 w Szcze­ci­nie dobór pro­wa­dzą opto­me­trystki: mgr Anna Szy­mań­ska (czwartki 15:30–⁠19:30) i mgr Beata Stroynowska-Cichoń (wtorki 15:30–⁠19:30). We­dług cen­nika dobór so­cze­wek kon­tak­to­wych mięk­kich kosz­tuje 270 zł (w re­je­stra­cji online za­pla­no­wano na niego 60 minut), a dobór so­cze­wek mi­ni­skle­ral­nych — 350 zł. Na wi­zytę przy­nieś ak­tu­alne oku­lary i opa­ko­wa­nia do­tych­cza­so­wych so­cze­wek; jeśli je no­sisz, za­py­taj re­je­stra­cję, na ile wcze­śniej je od­sta­wić — so­czewki, zwłasz­cza twarde, przej­ściowo zmie­niają kształt ro­gówki.

Bezpieczne noszenie — zasady, które naprawdę mają znaczenie

We­dług ra­portu BCLA CLEAR po­wi­kła­nia zwią­zane z so­czew­kami do­ty­kają około jed­nej trze­ciej użyt­kow­ni­ków, ale więk­szość z nich jest ła­godna i łatwa do opa­no­wa­nia — pod wa­run­kiem, że prze­strzega się kilku zasad. Ame­ry­kań­ska Aka­de­mia Oku­li­styki za­leca:

  1. Myj ręce wodą z my­dłem i wy­cie­raj je ręcz­ni­kiem nie­po­zo­sta­wia­ją­cym włó­kien przed każ­dym do­tknię­ciem so­cze­wek.
  2. Nigdy nie płucz so­cze­wek ani po­jem­nika wodą z kranu i nie zwil­żaj ich śliną — ani jedno, ani dru­gie nie jest ja­łowe.
  3. Nie kąp się, nie pły­waj i nie ko­rzy­staj z ja­cuzzi w so­czew­kach.
  4. Nie śpij w so­czew­kach do no­sze­nia dzien­nego.
  5. Za każ­dym razem uży­waj świe­żego płynu; nie do­le­waj do sta­rego.
  6. Wy­mie­niaj po­jem­nik co naj­mniej co 3 mie­siące, a od razu, gdy jest uszko­dzony.
  7. Trzy­maj się har­mo­no­gramu wy­miany so­cze­wek usta­lo­nego przez spe­cja­li­stę; so­cze­wek prze­cho­wy­wa­nych 30 dni lub dłu­żej nie za­kła­daj bez po­now­nej de­zyn­fek­cji.

Do tego do­cho­dzą re­gu­larne kon­trole — w so­czew­kach na oku, nie tylko ba­da­nie wzroku. O czę­sto­ści kon­troli i o tym, jak przy­go­to­wać się do wi­zyty, pi­szemy w ar­ty­kule o ba­da­niu opto­me­trycz­nym.

Źródła

  1. American Academy of Ophthalmology, „Contact Lenses for Vision Correction” — soczewki miękkie, RGP, hybrydowe, skleralne, toryczne i wieloogniskowe; ryzyko przy noszeniu nocnym, https://www.aao.org/eye-health/glasses-contacts/contact-lens-102
  2. EyeWiki (AAO), „Contact Lenses” — porównanie soczewek miękkich i RGP: komfort, adaptacja, jakość optyczna, trwałość, wskazania, https://eyewiki.org/Contact_Lenses
  3. American Academy of Ophthalmology, „How to Take Care of Contact Lenses” — zasady higieny i pielęgnacji, objawy wymagające pilnej wizyty, https://www.aao.org/eye-health/glasses-contacts/contact-lens-care
  4. Stapleton F. i wsp., „BCLA CLEAR – Contact lens complications”, Contact Lens and Anterior Eye 2021; 44(2): 330–⁠367 — częstość i rodzaje powikłań, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33775382/ ; Wolffsohn J.S. i wsp., „BCLA CLEAR – Evidence-based contact lens practice”, tamże 2021; 44(2): 368–⁠397 — elementy doboru soczewek, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33775383/

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Autor

mgr Anna Szymańska

Optometrystka i ortoptystka

Ab­sol­wentka kie­runku opto­me­tria na Uni­wer­sy­te­cie im. Adama Mic­kie­wi­cza w Po­zna­niu. Od 2018 roku zdo­bywa swoje do­świad­cza­nie za­wo­dowe w za­kre­sie do­boru oku­la­rów i so­cze­wek kon­tak­to­wych.

Baza wiedzy

Czytaj także

Wszystkie artykuły
  • Optometria

    Stożek rogówki: objawy, diagnostyka i soczewki miniskleralne

    Czym jest stożek rogówki, jakie daje objawy i jak wygląda dobór soczewek miniskleralnych w Szczecinie. Kiedy zgłosić się do specjalisty i czego się spodziewać.

    mgr Beata Stroynowska-Cichoń

    6 min czytania

  • Optometria

    Badanie optometryczne: kiedy je wykonać i dla kogo?

    Czym różni się optometrysta od okulisty, co obejmuje badanie optometryczne i jak często badać wzrok dzieci i dorosłych. Przewodnik optometrystki ze Szczecina.

    mgr Anna Szymańska

    6 min czytania