Badanie optometryczne: kiedy je wykonać i dla kogo?
6 min czytania

Badanie optometryczne to coś więcej niż „sprawdzenie, jakie okulary”. Optometrysta ocenia, jak pracuje cały układ wzrokowy: ostrość, wadę, współpracę obojga oczu, akomodację i komfort widzenia na różnych odległościach. Ten przewodnik wyjaśnia, kto powinien się badać, jak często i jak przygotować się do wizyty w naszych gabinetach w Szczecinie.
Optometrysta a okulista — kto czym się zajmuje
Optometrysta to specjalista od procesu widzenia. Według Polskiego Towarzystwa Optometrii i Optyki zajmuje się diagnozowaniem zaburzeń wzroku, dobieraniem pomocy wzrokowych (okulary, soczewki kontaktowe), rehabilitacją widzenia i profilaktyką, a w razie podejrzenia choroby kieruje pacjenta do lekarza. W Polsce zawód optometrysty jest od 2024 r. regulowany ustawą o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. 2023 poz. 1972), która wymaga m.in. wykształcenia wyższego w zakresie optometrii i stałego doskonalenia zawodowego.
Okulista jest lekarzem: rozpoznaje i leczy choroby oczu, przepisuje leki, kwalifikuje do zabiegów. W praktyce oba zawody się uzupełniają. Do optometrysty warto iść, gdy problemem jest jakość widzenia i korekcja; do okulisty — gdy pojawiają się objawy choroby lub gdy optometrysta zauważy coś niepokojącego. W gabinetach ABMed Experts obie ścieżki są pod jednym adresem: konsultacja optometryczna i konsultacja okulistyczna.
Co obejmuje badanie optometryczne — także dobór soczewek
Pełne badanie trwa u nas około 90 minut — tyle czasu przewidziano w systemie rejestracji na „badanie optometryczne”. W tym czasie optometrystka:
- przeprowadza wywiad o potrzebach wzrokowych: praca przy monitorze, prowadzenie auta, czytanie, sport,
- mierzy ostrość wzroku każdego oka osobno i obuocznie, do dali i do bliży,
- wykonuje badanie refrakcji, czyli precyzyjnie określa wadę wzroku,
- ocenia widzenie obuoczne: ustawienie oczu, ruchomość, zbieżność, akomodację,
- dobiera i „przymierza” korekcję okularową, w tym progresywną lub do pracy biurowej,
- w razie potrzeby dobiera soczewki kontaktowe — miękkie, twarde lub miniskleralne.
Badanie kończy się zaleceniem: receptą na okulary lub soczewki, propozycją ćwiczeń wzrokowych albo skierowaniem do okulisty. Elementy takie jak pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego czy ocena dna oka należą do badania okulistycznego.
Dobór soczewek kontaktowych to również badanie, a nie tylko „ta sama moc co w okularach” — soczewka jest wyrobem medycznym dopasowywanym do oka. Dobór obejmuje ocenę powierzchni oka i filmu łzowego, pomiar krzywizny rogówki, wybór materiału i geometrii soczewki, przymiarkę oraz naukę zakładania, zdejmowania i pielęgnacji. Dopiero po kontroli w soczewkach na oku wystawiana jest recepta. W systemie rejestracji na dobór soczewek miękkich przewidziano około 60 minut.
Osobną grupą są soczewki twarde i miniskleralne — dla osób z astygmatyzmem nieregularnym, stożkiem rogówki czy suchym okiem. O tym, jak wygląda ich dobór, piszemy w artykule o stożku rogówki i soczewkach miniskleralnych.
Dorośli — kiedy warto się zbadać
Nie trzeba czekać na wyraźne pogorszenie widzenia. Amerykańska Akademia Okulistyki zaleca dorosłym bez objawów i czynników ryzyka pełne badanie wzroku co 5–10 lat przed 40. rokiem życia, co 2–4 lata między 40. a 54. rokiem, co 1–3 lata między 55. a 64. i co 1–2 lata po 65. roku życia. Osoby z cukrzycą, jaskrą w rodzinie lub przyjmujące leki wpływające na wzrok powinny badać się częściej — o tym decyduje lekarz.
Niezależnie od kalendarza, sygnałem do wizyty są:
- bóle głowy i zmęczenie oczu po pracy przy komputerze,
- odsuwanie tekstu od oczu po 40. roku życia (to zwykle początek prezbiopii, czyli starczowzroczności),
- mrużenie oczu, gorsze widzenie po zmroku,
- podwójne widzenie lub „uciekanie” tekstu przy czytaniu,
- okulary, które po roku „przestały działać”.
Osobne zasady dotyczą użytkowników soczewek kontaktowych: raport BCLA CLEAR zaleca rutynowe kontrole co 12 miesięcy przy soczewkach wielokrotnego użytku i twardych, co 24 miesiące przy jednodniowych, a co 6 miesięcy przy noszeniu nocnym.
Dzieci — sygnały, które warto zauważyć
Układ wzrokowy dziecka intensywnie dojrzewa w pierwszych latach życia. Wady wykryte wcześnie da się skorygować, a przy niedowidzeniu (tzw. leniwym oku) i zezie wczesne rozpoczęcie terapii daje dziecku największą szansę na dobre widzenie. Amerykańska Akademia Okulistyki zaleca przesiewową ocenę wzroku już u noworodka, ponownie między 6. a 12. miesiącem, następnie między 1. a 3. rokiem życia, w wieku 3–5 lat (ostrość i ustawienie oczu) i dalej regularnie w wieku szkolnym, gdy najczęstszym problemem staje się krótkowzroczność.
Rodzice mogą zauważyć m.in.:
- mrużenie oczu, przechylanie głowy, zamykanie jednego oka w słońcu,
- siadanie bardzo blisko ekranu, niechęć do czytania i rysowania,
- „uciekanie” jednego oka, zwłaszcza przy zmęczeniu,
- częste pocieranie oczu, bóle głowy po szkole,
- gubienie linijek w tekście, wolne czytanie mimo znajomości liter.
Ocena widzenia obuocznego (ortoptyka — dziedzina zajmująca się zezem, niedowidzeniem i współpracą obojga oczu) należy do zakresu mgr Anny Szymańskiej, optometrystki i ortoptystki. O badanie dziecka zapytaj wcześniej w rejestracji.
Jak przygotować się do wizyty
Kilka prostych rzeczy sprawia, że badanie jest dokładniejsze:
- Przynieś wszystkie okulary, których używasz, oraz opakowania lub recepty soczewek kontaktowych.
- Jeśli nosisz soczewki kontaktowe, zapytaj rejestrację, na jak długo przed badaniem je odstawić — soczewki chwilowo zmieniają kształt rogówki.
- Zabierz wyniki poprzednich badań wzroku i listę przyjmowanych leków.
- Zaplanuj sobie czas — pełne badanie trwa około 90 minut; jeśli po potwierdzeniu w rejestracji umawiasz dziecko, warto uniknąć pory drzemki i zmęczenia.
- Przygotuj odpowiedzi na pytania: ile godzin dziennie spędzasz przed ekranem, czy prowadzisz auto nocą, czy praca wymaga widzenia z bliska.
Optometrystki przyjmują w gabinetach przy ul. Wacława Felczaka 23/1 w Szczecinie: mgr Beata Stroynowska-Cichoń we wtorki 15:30–19:30, mgr Anna Szymańska w czwartki 15:30–19:30. Ceny (badanie optometryczne 250 zł, dobór soczewek miękkich 270 zł) znajdziesz w cenniku; wizyty prywatne nie wymagają skierowania. Termin można umówić przez rejestrację online lub telefonicznie.
Źródła
- American Academy of Ophthalmology, „Comprehensive Adult Medical Eye Evaluation Preferred Practice Pattern” — streszczenie zaleceń dotyczących częstości badań, https://www.guidelinecentral.com/guideline/309956/
- American Academy of Ophthalmology, „Eye Screening for Children”, https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/children-eye-screening
- Polskie Towarzystwo Optometrii i Optyki, „Optometria” — definicja zawodu i zakres działań optometrysty, https://ptoo.pl/optometria/
- Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dz.U. 2023 poz. 1972), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001972
- Wolffsohn J.S. i wsp., „BCLA CLEAR – Evidence-based contact lens practice”, Contact Lens and Anterior Eye 2021; 44(2): 368–397 (rozdz. 7.1 — częstość kontroli), https://doi.org/10.1016/j.clae.2021.02.008
Autor
Optometrystka i ortoptystka
Absolwentka kierunku optometria na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 2018 roku zdobywa swoje doświadczanie zawodowe w zakresie doboru okularów i soczewek kontaktowych.
Baza wiedzy
Czytaj także
Optometria
Soczewki kontaktowe twarde czy miękkie: dla kogo i jak je dobrać
Czym różnią się soczewki kontaktowe miękkie od twardych (RGP), komu służą, jak nosić je bezpiecznie i jak wygląda dobór u optometrysty w Szczecinie.
mgr Anna Szymańska6 min czytania
Optometria
Stożek rogówki: objawy, diagnostyka i soczewki miniskleralne
Czym jest stożek rogówki, jakie daje objawy i jak wygląda dobór soczewek miniskleralnych w Szczecinie. Kiedy zgłosić się do specjalisty i czego się spodziewać.
mgr Beata Stroynowska-Cichoń6 min czytania
