Soczewki fakijne ICL: odwracalna korekcja wzroku
· aktualizacja
6 min czytania

Laserowa korekcja wzroku zmienia kształt rogówki i tego kroku nie da się cofnąć. Soczewki fakijne (ICL) działają inaczej: cienka soczewka trafia do wnętrza oka, a rogówka i własna soczewka pozostają nietknięte, więc w razie potrzeby implant można usunąć. Wyjaśniamy, jak działa ta metoda, dla kogo ma sens, czym różni się od LASIK czy SMILE i jak wygląda kwalifikacja w naszych gabinetach w Szczecinie.
Co to jest soczewka fakijna i jak działa
Nazwa „fakijna” oznacza, że soczewkę wszczepia się do oka, w którym zostaje własna soczewka (łac. phakos — soczewka). W odróżnieniu od operacji zaćmy czy refrakcyjnej wymiany soczewki niczego się nie usuwa: implant tylko uzupełnia układ optyczny oka o brakującą moc, podobnie jak soczewka kontaktowa, tyle że od środka.
Najczęściej stosowany dziś typ to soczewka tylnokomorowa ICL (Implantable Collamer Lens). Chirurg wprowadza ją przez cięcie o szerokości około 3 mm i umieszcza za tęczówką, przed własną soczewką, w tzw. bruździe rzęskowej. Soczewka jest wykonana z kolameru, kopolimeru zawierającego kolagen, który oko dobrze toleruje. Współczesne modele (EVO/EVO+) mają w środku otwór o średnicy 360 mikrometrów, przez który swobodnie przepływa ciecz wodnista; dzięki temu nie trzeba wykonywać dodatkowego otworu w tęczówce (irydotomii). Sam zabieg jest krótki, wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym, a pacjent wraca do domu tego samego dnia.
Dla kogo: wysoka krótkowzroczność, astygmatyzm, cienka rogówka
Soczewki fakijne opracowano przede wszystkim z myślą o osobach, u których laser nie jest dobrym rozwiązaniem. Według etykiety zatwierdzonej przez amerykańską FDA soczewka EVO ICL jest przeznaczona dla dorosłych z ustabilizowaną wadą (zmiana nie większa niż 0,5 D w ciągu roku), głównie z krótkowzrocznością od około −3 D w górę, z możliwością korekcji astygmatyzmu w wersji torycznej; górna granica sięga, zależnie od wersji soczewki, kilkunastu lub dwudziestu dioptrii. Etykieta obejmowała wiek 21–45 lat, a w lutym 2026 r. FDA rozszerzyła to wskazanie do 60. roku życia.
Typowi kandydaci to osoby:
- z krótkowzrocznością od ok. −3 D — zwłaszcza wysoką, przy której laser musiałby usunąć zbyt dużo tkanki rogówki,
- z cienką lub nieregularną rogówką, która dyskwalifikuje z LASIK, PRK czy SMILE,
- z astygmatyzmem towarzyszącym krótkowzroczności,
- z zespołem suchego oka, który laserowa korekcja może nasilić,
- ze stabilną wadą od co najmniej roku i bez chorób oka, które uniemożliwiają zabieg.
O tym, czy konkretne oko spełnia warunki, rozstrzyga badanie, nie tabela producenta.
ICL a laser (LASIK, PRK, SMILE): czym się różnią
Obie metody mają wspólny cel, ale różni je to, co dzieje się z okiem.
Odwracalność. Laser usuwa część tkanki rogówki i zmienia jej kształt na stałe. Soczewkę fakijną można w razie potrzeby wyjąć lub wymienić, np. gdy wada się zmieni, pojawi się zaćma lub soczewka okaże się źle dopasowana. Oko wraca wtedy do stanu sprzed zabiegu, z tą samą rogówką.
Rogówka zostaje nietknięta. Ponieważ nic nie jest z niej usuwane, nie ma ryzyka ektazji (osłabienia i uwypuklenia rogówki), które w laserze ogranicza korekcję przy cienkich rogówkach i dużych wadach. Nie przecina się też nerwów rogówki, co ma znaczenie dla osób z suchym okiem.
Jakość widzenia w wysokich wadach. Przegląd Cochrane z 2014 r. (trzy badania z randomizacją, 228 oczu, wady od −6 do −20 D) wykazał, że po roku od zabiegu pacjenci z soczewkami fakijnymi rzadziej tracili skorygowaną okularami ostrość wzroku, mieli lepszą wrażliwość na kontrast i wyżej oceniali wynik niż po korekcji laserowej; autorzy uznali soczewki fakijne za bezpieczniejsze w tym zakresie wad w horyzoncie jednego roku.
Co przemawia za laserem. LASIK i SMILE to zabiegi na powierzchni oka, bez otwierania gałki ocznej, z krótszą kwalifikacją i zwykle niższym kosztem. Przy niskich i umiarkowanych wadach oraz prawidłowej rogówce dają przewidywalny wynik i nie wymagają kontroli implantu w kolejnych latach.
Czego nie da się pominąć: kwalifikacja, ryzyka, kontrole
Wszczepienie ICL to zabieg wewnątrzgałkowy, więc kwalifikacja jest bardziej wymagająca niż do lasera. Kluczowe są: głębokość komory przedniej (według etykiety co najmniej ok. 3 mm — inaczej soczewka ma za mało miejsca), liczba komórek śródbłonka rogówki (warstwy, która utrzymuje przejrzystość rogówki; wymagane minimum zależy od wieku), szerokość źrenicy w półmroku, stan własnej soczewki i siatkówki oraz dokładne pomiary wnętrza oka, na podstawie których dobiera się rozmiar implantu. Jak przy każdym zabiegu tego rodzaju, możliwe są powikłania — lekarz omawia je z pacjentem indywidualnie, przed decyzją o zabiegu.
Osoba z ICL zostaje pod opieką okulisty: kontrole ciśnienia, śródbłonka i położenia soczewki są częstsze w pierwszym roku, a później odbywają się według zaleceń lekarza. Koszt zabiegu jest zazwyczaj wyższy niż korekcji laserowej.
Kiedy warto zapytać o ICL
Zapytaj o kwalifikację do soczewek fakijnych, jeśli:
- masz krótkowzroczność −3 D lub większą, a okulary lub soczewki kontaktowe są dla Ciebie uciążliwe,
- usłyszałeś/usłyszałaś, że Twoja rogówka jest za cienka lub nieregularna na laser,
- masz astygmatyzm, którego laser nie skoryguje w całości,
- soczewki kontaktowe nasilają u Ciebie suchość i podrażnienie oczu,
- masz 21–60 lat, a wada od roku się nie zmienia.
ICL nie jest natomiast rozwiązaniem przy początkowej zaćmie, jaskrze z wąskim kątem przesączania, chorobach rogówki i siatkówki w aktywnej fazie ani w ciąży — w tych sytuacjach lekarz zaproponuje inną drogę, np. refrakcyjną wymianę soczewki.
Kwalifikacja w naszych gabinetach
W gabinetach ABMed Experts przy ul. Wacława Felczaka 23/1 w Szczecinie kwalifikację prowadzi lek. med. Tomasz Miszczuk, okulista zajmujący się mikrochirurgią przedniego odcinka oka, operacjami zaćmy i zabiegami refrakcyjnymi ICL, przyjmujący w czwartki 9:00–14:00. Według cennika kwalifikacja do korekcji wady wzroku metodą wszczepienia soczewki fakijnej kosztuje 500 zł; kwalifikacja do refrakcyjnej wymiany soczewki metodą fakoemulsyfikacji — również 500 zł, a konsultacja okulistyczna (pierwsza wizyta) — 500 zł. Sam zabieg wykonuje również lek. med. Tomasz Miszczuk — poza gabinetami, w szpitalu publicznym, odpłatnie; miejsce i cenę zabiegu lekarz omawia podczas kwalifikacji. Całą ścieżkę — kwalifikację, dokumentację, umówienie zabiegu i kontrole po nim — opisujemy na stronie usługi Soczewki fakijne (ICL); przebieg każdego etapu — w artykule Zabieg ICL krok po kroku, a to, jak lekarz wybiera między ICL, wymianą soczewki i laserem — w artykule ICL, RLE czy laser. Termin kwalifikacji ustala się telefonicznie z rejestracją.
Jak się przygotować: przynieś aktualne okulary i wcześniejsze wyniki badań, listę leków i kropli. Soczewki kontaktowe odstaw co najmniej 2 tygodnie przed badaniem, bo zmieniają kształt rogówki i zaburzają pomiary. Źrenice będą rozszerzone, więc przez kilka godzin po wizycie nie prowadź auta.
Najczęstsze pytania
Czy soczewkę fakijną widać lub czuć? Nie. Soczewka znajduje się za tęczówką, jest przezroczysta i nie wymaga pielęgnacji; z zewnątrz nie widać jej bez badania w lampie szczelinowej.
Czy po ICL można później operować zaćmę? Tak. Gdy z wiekiem pojawi się zaćma, soczewkę fakijną usuwa się podczas tej samej operacji, a wadę koryguje sztuczna soczewka wszczepiana w miejsce zmętniałej.
Czy ICL koryguje też wadę do bliży (prezbiopię)? Standardowa soczewka ICL koryguje krótkowzroczność i astygmatyzm; po 45. roku życia okulary do czytania nadal mogą być potrzebne. O możliwościach w tym zakresie warto zapytać podczas kwalifikacji.
Źródła
- EyeWiki (American Academy of Ophthalmology), „Phakic Intraocular Lenses” — budowa ICL, otwór centralny EVO, kryteria kwalifikacji, powikłania, porównanie z LASIK/PRK/SMILE, https://eyewiki.org/Phakic_Intraocular_Lenses
- U.S. Food and Drug Administration, etykieta EVO/EVO+ Visian ICL (PMA P030016/S035, 2022) — wskazania: wiek, zakres wady, stabilność refrakcji, głębokość komory przedniej, śródbłonek; ostrzeżenia: zaćma, ciśnienie, utrata komórek śródbłonka, https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/pdf3/P030016S035C.pdf
- Barsam A., Allan B.D., „Excimer laser refractive surgery versus phakic intraocular lenses for the correction of moderate to high myopia”, Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24937100/
- STAAR Surgical, komunikat o rozszerzeniu przez FDA wskazania wiekowego EVO ICL do 21–60 lat (17 lutego 2026), https://investors.staar.com/news-and-events/press-releases/2026/02-17-2026-210124036
Autor
Okulista
W 1995 roku ukończył Wydział Lekarski Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Specjalizację II stopnia z okulistyki uzyskał w 2005 roku.
Treść sprawdzona przez: prof. zw. dr hab. n. med. Anna Machalińska · aktualizacja
Baza wiedzy
Czytaj także
Okulistyka
Zabieg ICL krok po kroku: od kwalifikacji do kontroli
Wszczepienie soczewki fakijnej ICL krok po kroku: badania kwalifikacyjne, dokumenty, dzień zabiegu w szpitalu, znieczulenie, zalecenia i kontrole po zabiegu.
lek. med. Tomasz Miszczuk7 min czytania
Okulistyka
ICL, RLE czy laser: jak wybrać metodę korekcji wzroku
Soczewka fakijna ICL, refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) czy laser (LASIK, PRK, SMILE)? Jak wada, wiek, rogówka, prezbiopia i zaćma decydują o wyborze metody.
lek. med. Tomasz Miszczuk7 min czytania
